WTO
là gì?
WTO có tên đầy đủ là Tổ chức
Thương mại Thế giới (World Trade Organization). Tổ chức này được thành
lập và hoạt động từ 01/01/1995 với mục tiêu thiết lập và duy
trì một nền thương mại toàn cầu tự do, thuận lợi và minh bạch.
Tổ chức này kế thừa và phát triển các
quy định và thực tiễn thực thi Hiệp định chung về Thương mại và Thuế
quan - GATT 1947 (chỉ giới hạn ở thương mại hàng hoá) và là kết quả
trực tiếp của Vòng đàm phán Uruguay (bao trùm các lĩnh vực
thương mại hàng hoá, dịch vụ, sở hữu trí tuệ và đầu
tư).
Các
thành viên trong WTO
Tính đến ngày 26/6/2014, tổ chức này
có 160 thành viên. Thành viên của WTO là các quốc
gia(ví dụ Hoa Kỳ, Việt Nam…) hoặc các vùng lãnh thổ tự trị về
quan hệ ngoại thương (ví dụ EU, Đài Loan, Hồng Kông…).
(Chi tiết về từng thành viên WTO và các
cam kết gia nhập xem thêm tại http://www.wto.org)
Nhiệm
vụ của WTO
WTO được thành lập với 04 nhiệm
vụ chủ yếu:
• Thúc đẩy việc thực hiện
các Hiệp định và cam kết đã đạt được trong khuôn khổ WTO (và cả những
cam kết trong tương lai, nếu có);
• Tạo diễn đàn để
các thành viên tiếp tục đàm phán, ký kết những Hiệp định, cam kết mới về tự do
hoá và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại;
• Giải quyết các tranh chấp
thương mại phát sinh giữa các thành viên WTO; và
• Rà soát định
kỳ các chính sách thương mại của các thành viên.
Cơ
cấu tổ chức WTO
Cơ cấu tổ chức của WTO bao gồm (xếp
theo thứ tự thẩm quyền từ cao xuống thấp):
• Hội nghị Bộ
trưởng: Bao gồm các Bộ trưởng thương mại – kinh tế đại diện cho tất cả
các nước thành viên; Họp 2 năm 1 lần để quyết định các vấn đề
quan trọng của WTO;
• Đại hội đồng: Bao
gồm đại diện tất cả các thành viên; thực hiện chức năng của Hội nghị Bộ trưởng
trong khoảng giữa hai kỳ hội nghị của cơ quan này; Đại hội đồng cũng đóng vai
trò là Cơ quan giải quyết tranh chấp (DSB) và Cơ quan
rà soát các chính sách thương mại;
• Các Hội
đồng Thương mại Hàng hoá, Thương mại dịch vụ, Các vấn đề Sở hữu trí tuệ
liên quan đến Thương mại; Các Uỷ ban, Nhóm công
tác: Là các cơ quan được thành lập đểhỗ trợ hoạt động của Đại
hội đồng trong từng lĩnh vực; tất cả các thành viên WTO đều có thể cử
đại diện tham gia các cơ quan này;
• Ban Thư ký: Ban
Thư ký bao gồm Tổng Giám đốc WTO, 03 Phó Tổng Giám đốc và các Vụ, Ban giúp việc
với khoảng 500 nhân viên, làm việc độc lập không phụ thuộc vào bất kỳ chính phủ
nào.
Quá
trình thông qua quyết định trong WTO
Về cơ bản, các quyết định trong WTO
được thông qua bằng cơ chế đồng thuận. Có nghĩa là chỉ khi
không một nước nào bỏ phiếu chống thì một quyết định hay quy định mới được xem
là “được thông qua”.
Do đó hầu hết các quy định, nguyên tắc
hay luật lệ trong WTO đều là “hợp đồng” giữa các thành viên, tức là họ tự nguyện
chấp thuận chứ không phải bị áp đặt; và WTO không phải là một thiết chế đứng
trên các quốc gia thành viên.
Tuy nhiên, trong các trường hợp sau
quyết định của WTO được thông qua theo các cơ chế bỏ phiếu đặc
biệt (không áp dụng nguyên tắc đồng thuận):
• Giải thích các điều khoản của các
Hiệp định: Được thông qua nếu có 3/4 số phiếu ủng
hộ;
• Dừng tạm thời nghĩa vụ WTO cho một
thành viên: Được thông qua nếu có 3/4 số phiếuủng
hộ;
• Sửa đổi các Hiệp định (trừ việc
sửa đổi các điều khoản về quy chế tối huệ quốc trong GATT, GATS và TRIPS): Được
thông qua nếu có 2/3 số phiếu ủng hộ.
Nguồn WTO Việt
Nam